6 interessante weetjes over het schilderij de Mona Lisa

De meesten zouden aannemen dat de naam van een beroemd schilderij van een vrouw ook de echte naam is van de vrouw op het schilderij. Dat is echter niet het geval bij de Mona Lisa.

Algemeen wordt aangenomen dat het portret een Italiaanse edelvrouw afbeeldt, genaamd Lisa del Giocondo, de echtgenote van een rijke zijdehandelaar. Naar verluidt gaf haar echtgenoot, Francesco del Giocondo, opdracht tot het schilderen van zijn vrouw om zowel hun verhuizing naar een nieuw huis als de geboorte van hun tweede zoon Andrea te vieren.

De naam van het schilderij is afgeleid van het Italiaanse woord „Monna“ – een beleefde aanspreekvorm die vergelijkbaar is met „My lady“ in het Engels, en die uitsluitend voor edelvrouwen wordt gebruikt. Dit artikel zou dus net zo goed de titel „Interessante feiten over het schilderij van Lisa del Giocondo“ kunnen dragen. Een alternatieve naam voor het schilderij is ‘La Gioconda’. Hoewel dit letterlijk ‘de vrolijke’ betekent (wat goed past bij het glimlachende gezicht van de vrouw), is het ook zeer waarschijnlijk dat het een woordspeling was op de achternaam Giocondo.

In 1911 kwam schilder Louis Béroud ’s morgens vroeg aan bij het Louvre, in de hoop de Mona Lisa te kunnen schetsen. Hij trof daar echter een lege muur aan. Zo begint het verhaal van het schilderij dat uit het Louvre zou worden gestolen. De avond ervoor was Vincenzo Peruggia, een Italiaanse immigrant en patriot, het Louvre binnengedrongen en had hij de Mona Lisa meegenomen. De dief was in feite een medewerker van het Louvre en had daar gewerkt aan het plaatsen van glas voor verschillende schilderijen, waaronder de Mona Lisa. Hij verwijderde het glas moeiteloos, nam het schilderij mee, verstopte het 's nachts in een kast en vluchtte 's ochtends vroeg weg.

Peruggia was er vast van overtuigd dat het schilderij aan Italië toebehoorde, aangezien het een werk was van de beroemde Italiaanse meester Leonardo da Vinci. Hij verstopte de Mona Lisa twee jaar lang in de dubbele bodem van zijn koffer, maar werd uiteindelijk in Florence opgepakt toen hij het schilderij probeerde te verkopen aan Giovanni Poggi, kunstdirecteur van de Galleria degli Uffizi. Poggi meldde de diefstal onmiddellijk bij de lokale autoriteiten, en de dief zat zes maanden in de gevangenis. Tegelijkertijd werd hij echter geprezen om zijn Italiaanse patriottisme.

Een half millennium nadat Leonardo da Vinci de Mona Lisa schilderde, is het schilderij op verbazingwekkende wijze intact gebleven. Je zult versteld staan van de veerkracht ervan als je leest welke aanvallen het heeft doorstaan!

Door de geschiedenis heen is de Mona Lisa zeven keer op de een of andere manier beschadigd. Hier volgt een kort overzicht:

1956

• Een vandalismepleger probeerde de Mona Lisa met een scheermes te beschadigen, waarbij hij beweerde verliefd te zijn op het schilderij.
• Tijdens een tentoonstelling in Montauban gooide een demonstrant zuur over de onderste helft van het schilderij, maar gelukkig raakte het niet beschadigd.
• Een aanvaller gooide een steen naar het schilderij, waardoor het glas verbrijzelde en er een stukje verf losraakte bij de linkerelleboog. Sindsdien wordt kogelvrij glas gebruikt om het schilderij te beschermen.

1974

Een vrouw in een rolstoel bespoot de Mona Lisa met rode verf, uit protest tegen het gebrek aan toegankelijkheid voor gehandicapten in het Nationaal Museum in Tokio (het schilderij was daar te gast). Ze slaagde er echter alleen in het glas te bespuiten, niet het schilderij zelf.

2009

Een Russische vrouw sloeg een theekopje tegen het glas dat de Mona Lisa beschermde, maar gelukkig raakte het schilderij niet beschadigd. De aanval zou uit woede zijn gepleegd; de vrouw was het Franse staatsburgerschap geweigerd.

2022

Een mannelijke klimaatactivist, vermomd als een vrouw in een rolstoel, gooide een taart naar de Mona Lisa en smeerde deze over het hele schilderij uit, in een poging om aandacht te vragen voor klimaatverandering. Gelukkig heeft hij het schilderij niet beschadigd.

2024

Milieuactivisten gooiden pompoensoep naar de Mona Lisa om de aandacht te vestigen op de niet-duurzame voedselproductie en de honger in Frankrijk, maar besproeiden alleen het glas en brachten geen schade toe aan het schilderij zelf.

De zachte overgangen, de hyperrealistische gelaatstrekken en natuurlijk de mysterieuze glimlach van de Mona Lisa zijn allemaal redenen waarom het portret wordt geprezen als een kunstwerk van wereldklasse. Maar er is meer dan alleen artistieke schoonheid – er is ook een rijke geschiedenis, vol met interessante feiten over de Mona Lisa. Van de opdracht in het begin van de 16e eeuw tot de recente aanslagen in 2024: de Mona Lisa heeft zoveel locaties en gebeurtenissen meegemaakt, en die dragen net zo veel bij aan haar roem als het kunstwerk zelf. Het schilderij is meer dan alleen een schilderij – het is een bewijs van hoe schoonheid de tand des tijds kan doorstaan!